Linux operatsion tizimi haqida to'liq qo'llanma

Linux nima?

Har qanday kompyuter — bu shaxsiy noutbuk bo'ladimi, telefon yoki katta server bo'ladimi — ishlashi uchun unga "operatsion tizim" kerak bo'ladi. Operatsion tizim — bu kompyuterning "boshqaruvchisi": u protsessor, xotira, disk, ekran, klaviatura kabi barcha qismlarni bir-biri bilan muvofiqlashtirib ishlatadi va sizga tushunarli bo'lgan tugmalar, oynalar, ilovalar orqali kompyuter bilan muloqot qilish imkonini beradi. Windows va macOS singari, Linux ham aynan shunday operatsion tizim.

Lekin Linuxning bir muhim farqi bor: u ochiq kodli (open source) dastur. Bu shuni anglatadiki, Linuxni yaratgan dasturiy kod hamma uchun ochiq va bepul — istagan odam uni ko'rishi, o'zgartirishi va o'zining ehtiyojiga moslashtirishi mumkin. Windows yoki macOS kabi tizimlarda esa kod yopiq — uni faqat Microsoft yoki Apple kompaniyasi ko'radi va o'zgartiradi.

Sodda tushuntirish Linuxni "resept" deb tasavvur qiling. Windows — bu restoranning yopiq, maxfiy retsepti bo'yicha tayyorlangan taom. Linux esa — internetga qo'yilgan ochiq retsept: xohlagan oshpaz uni oladi, o'zicha o'zgartiradi (ko'proq tuz qo'shadi, boshqa ingredient qo'shadi) va o'zining "taomi" (ya'ni distributivi)ni yaratadi. Shu sababli Linuxning Ubuntu, Fedora, Kali kabi ko'plab "ta'mlari" mavjud.

Aslida "Linux" so'zi qat'iy aytganda faqat yadro (kernel)ni bildiradi — bu operatsion tizimning eng markaziy, eng muhim qismi bo'lib, protsessor va xotira bilan bevosita ishlaydi. Kundalik hayotda foydalanuvchilar ko'radigan to'liq tizim (ish stoli, dasturlar, sozlamalar) esa shu yadro atrofida qurilgan "distributiv" deb ataladi. Bu haqida maqolaning keyingi qismlarida batafsil to'xtalamiz.

Linux operatsion tizimining tarixi va kelib chiqishi

Linuxning tarixi 1991-yilga borib taqaladi. O'sha yili Finlyandiyalik universitet talabasi Linus Torvalds shaxsiy qiziqishi tufayli o'zi uchun kichik bir operatsion tizim yadrosini yoza boshlaydi. Uning maqsadi oddiy edi — u foydalanayotgan Unix nomli qimmat va yopiq tizimga o'xshash, lekin bepul ishlaydigan narsa yaratish.

1991-yil avgust oyida Linus Torvalds internet forumida mashhur bo'lib qolgan bir xabar yozadi: u shunchaki "sevimli mashg'ulot sifatida" yangi operatsion tizim yadrosi yozayotganini va bu katta hamda professional loyihaga o'xshamasligini aytadi. Ammo aynan shu "kichik loyiha" keyinchalik dunyoni o'zgartirib yuboradi.

Linux yolg'iz holda paydo bo'lmagan — u GNU loyihasi bilan chambarchas bog'liq. 1983-yilda dasturchi Richard Stallman butunlay erkin (bepul va ochiq kodli) operatsion tizim yaratish maqsadida GNU loyihasini boshlagan edi. GNU loyihasida ko'plab muhim dasturlar (matn muharrirlari, kompilyatorlar va boshqalar) allaqachon tayyor edi, lekin ularga markaziy yadro yetishmasdi. Linus Torvaldsning yadrosi aynan shu bo'shliqni to'ldirdi — GNU dasturlari + Linux yadrosi birlashib, to'liq ishlaydigan erkin operatsion tizimga aylandi. Shuning uchun ko'plab mutaxassislar bu tizimni to'g'ri nomi bilan "GNU/Linux" deb ham atashadi.

Linux dastlab ochiq litsenziya (GPL — General Public License) asosida tarqatilgani uning tez rivojlanishiga sabab bo'ldi: dunyo bo'ylab minglab dasturchilar bu loyihaga o'z hissalarini qo'sha boshladilar, xatoliklarni tuzatdilar va yangi imkoniyatlar qo'shdilar. Natijada 1990-yillar oxiriga kelib Linux universitetlar va yirik kompaniyalar orasida jiddiy tizim sifatida tanila boshladi. 2000-yillarda esa u serverlar va korporativ muhitlarda keng qo'llanila boshlandi, 2010-yillardan keyin esa bulutli hisoblash (cloud computing) va mobil qurilmalar (Android orqali) sohasida deyarli monopoliyaga aylandi.

Qiziq fakt: Linux nomi Linus Torvaldsning ismi va Unix so'zining birikmasidan kelib chiqqan — "Linux" = "Linus" + "Unix".

Linux qanday ishlaydi va boshqa operatsion tizimlardan asosiy farqlari

Har qanday operatsion tizim kabi Linux ham bir necha qatlamdan iborat. Eng pastda yadro (kernel) joylashgan — u kompyuterning "temir" qismlari (protsessor, xotira, disk, tarmoq kartasi) bilan bevosita muloqot qiladi. Yadro ustida turli xizmatlar va dasturlar ishlaydi, ular esa foydalanuvchiga grafik interfeys (ish stoli) yoki matnli buyruqlar qatori (terminal) orqali taqdim etiladi.

Windows va macOS'dan asosiy farqlari

Linux

Kodi ochiq va bepul, uni har kim ko'rishi va o'zgartirishi mumkin
Juda yuqori darajada moslashtirish (customization) imkoniyati bor
Dasturlarni o'rnatish uchun "dastur do'koni" o'rniga paket menejer ishlatiladi — bu bir buyruq bilan minglab dasturlarni xavfsiz manbadan o'rnatish imkonini beradi
Foydalanuvchi huquqlari (permissions) tizimi juda qattiq nazorat qilingan, bu viruslarga qarshi tabiiy himoya beradi
Asosan bepul, ko'pchilik distributivlar hech qanday litsenziya to'lovi talab qilmaydi

Windows / macOS

Kodi yopiq, faqat ishlab chiqaruvchi kompaniya nazorat qiladi
Moslashtirish imkoniyatlari cheklangan
Dasturlar odatda alohida-alohida, rasmiy sayt yoki do'kondan yuklab olinadi
Ko'proq mashhurligi tufayli virus va zararli dasturlar ko'proq mo'ljallangan
Windows litsenziyasi va ko'plab dasturlari pullik

Yana bir muhim farq — Linuxda odatda terminal (matnli buyruqlar kiritiladigan oyna) muhim rol o'ynaydi. Oddiy foydalanuvchi uchun bu qo'rqinchli tuyulishi mumkin, ammo zamonaviy Linux distributivlarining aksariyati Windows yoki macOS singari to'liq grafik interfeysga ega — sichqoncha va tugmalar bilan boshqarish mumkin, terminal esa faqat qo'shimcha imkoniyat sifatida mavjud.

Linuxning yana bir o'ziga xosligi — u yagona "bitta mahsulot" emas, balki turli tashkilotlar tomonidan yig'ilgan minglab turli xil versiyalar (distributivlar) shaklida tarqaladi. Bu haqida pastroqda batafsil to'xtalamiz.

Linuxning afzalliklari va kamchiliklari

Afzalliklari

Bepul: aksariyat distributivlar hech qanday to'lovsiz yuklab olinadi va ishlatiladi
Xavfsizroq: qattiq huquqlar tizimi va ochiq kod tufayli zaifliklar tezroq topiladi va tuzatiladi
Barqaror: Linuxda ishlaydigan serverlar oylab, hatto yillab qayta yuklanmasdan ishlashi mumkin
Yengil va tez: ko'plab distributivlar eski yoki kuchsiz kompyuterlarda ham yaxshi ishlaydi
Moslashuvchan: tashqi ko'rinishidan tortib, tizimning ichki ishlash tartibigacha deyarli hamma narsani o'zgartirish mumkin
Katta jamoat (community): muammo yuzaga kelganda internetda javob topish deyarli har doim mumkin

Kamchiliklari

O'rganish egri chizig'i: ba'zi vazifalar uchun terminaldan foydalanishga to'g'ri kelishi mumkin, bu yangi foydalanuvchi uchun qiyin tuyulishi mumkin
Ba'zi dasturlar mavjud emas: Adobe Photoshop, ba'zi o'yinlar yoki maxsus korporativ dasturlarning Linux versiyasi bo'lmasligi mumkin
Uskuna (drayver) muammolari: ba'zi yangi printer, video karta yoki noutbuk qismlari uchun Linuxda rasmiy drayver kech chiqishi mumkin
Parchalanish (fragmentatsiya): minglab turli distributiv va sozlamalar borligi ba'zan chalkashlik keltirib chiqarishi mumkin
Texnik yordam: Windows singari rasmiy "qo'ng'iroq qilib yordam so'rash" markazi ko'p distributivlarda mavjud emas (ammo forumlar va jamoat yordami kuchli)

Linux qayerlarda qo'llaniladi?

Ko'pchilik "Linux" so'zini eshitganda faqat dasturchilar ishlatadigan murakkab tizimni tasavvur qiladi. Aslida esa Linux sizning kundalik hayotingizning deyarli har bir qismida — sizga bilinmagan holda — ishlab turibdi.

Shaxsiy kompyuterlar

Ubuntu, Linux Mint kabi distributivlar orqali Linuxni oddiy uy yoki ish kompyuterida, Windows yoki macOS'ga muqobil sifatida ishlatish mumkin — hujjatlar bilan ishlash, internetga kirish, video ko'rish kabi kundalik ishlar uchun to'liq yetarli.

Serverlar

Internetdagi veb-saytlarning katta qismi — jumladan siz hozir ushbu maqolani o'qiyotgan server ham — aynan Linux asosida ishlaydi. Bunga sabab uning barqarorligi, xavfsizligi va bepulligi.

Superkompyuterlar

Dunyodagi eng kuchli superkompyuterlarning deyarli barchasi Linux asosida ishlaydi. Bunga sabab — Linuxning katta hisoblash yukini samarali boshqara olishi va uni ilmiy tadqiqot ehtiyojlariga moslab sozlash imkoniyatining cheksizligi.

Bulutli xizmatlar (Cloud)

Amazon (AWS), Google Cloud, Microsoft Azure kabi eng yirik bulutli platformalarning infratuzilmasi asosan Linux serverlarida quriladi. Siz kunda foydalanadigan ko'plab ilovalar (ijtimoiy tarmoqlar, onlayn-do'konlar, video xizmatlar) aynan shu Linux serverlarida ishlaydi.

IoT va o'rnatilgan (embedded) qurilmalar

Wi-Fi routerlar, smart-televizorlar, avtomobil multimedia tizimlari, "aqlli uy" qurilmalari — bularning ko'pchiligi ichida Linuxning maxsus, kichraytirilgan versiyasi ishlab turadi.

Android va mobil qurilmalar

Bu, ehtimol, eng katta ta'sir doirasi: dunyodagi eng ko'p ishlatiladigan mobil operatsion tizim — Android — aslida Linux yadrosi asosida qurilgan. Ya'ni sizning Android telefoningiz ichida ham, aslida, Linux "yuragi" ishlab turibdi.

Xulosa qilib aytganda Siz Linuxni to'g'ridan-to'g'ri ishlatmasangiz ham, kuniga o'nlab marta unga bog'liq xizmatlardan (Google qidiruvi, Instagram, Android telefon, Wi-Fi router) foydalanasiz.

Linux distributivi (distribution) nima?

Yuqorida aytib o'tganimizdek, "Linux" so'zi asli faqat yadroni anglatadi. Lekin oddiy foydalanuvchi kompyuteriga faqat "yadro" o'rnatib bo'lmaydi — unga ish stoli, fayl menejeri, brauzer, sozlamalar dasturi va boshqa ko'plab qo'shimcha dasturlar kerak. Turli tashkilotlar va jamoalar shu Linux yadrosini olib, unga o'zlari tanlagan dasturlarni, dizaynni va sozlamalarni qo'shib, tayyor, o'rnatishga tayyor operatsion tizim shaklida tarqatishadi. Aynan shu tayyor "to'plam" — distributiv (inglizcha "distribution", qisqacha "distro") deb ataladi.

Sodda misol Tasavvur qiling: bir xil un, tuxum va sut (bu — Linux yadrosi) borligiga qaramay, turli oshxonalar bu masalliqlardan turlicha pishiriqlar (tort, non, pechene) tayyorlaydi. Har bir pishiriqning ta'mi, ko'rinishi va tayyorlanish usuli boshqacha, lekin asosiy tarkibiy qismi bitta. Xuddi shunday, Ubuntu, Fedora, Kali Linux — bularning barchasi bir xil Linux yadrosidan foydalanadi, lekin har biri o'z maqsadiga mos ravishda boshqacha "pishirilgan".

Har bir distributiv odatda quyidagi jihatlar bilan farqlanadi: qanday dasturlar oldindan o'rnatilganligi, ish stoli qanday ko'rinishga ega ekanligi, dasturlarni o'rnatish uchun qaysi "paket menejer" ishlatilishi, yangilanishlar qanchalik tez-tez chiqishi va u qaysi maqsad (oddiy foydalanuvchi, dasturchi, xavfsizlik mutaxassisi, server) uchun mo'ljallanganligi.

07 — 08

Mashhur Linux distributivlari

Quyida eng keng tarqalgan va mashhur 14 ta Linux distributivi haqida qisqacha, ammo har tomonlama ma'lumot keltirilgan.

Ubuntu

Eng mashhur

Debian asosida qurilgan, Canonical kompaniyasi tomonidan qo'llab-quvvatlanadigan, dunyodagi eng mashhur va eng ko'p ishlatiladigan Linux distributivi.

Kimlar uchun mosLinuxni birinchi marta sinab ko'rmoqchi bo'lgan yangi boshlovchilar, oddiy uy foydalanuvchilari va dasturchilar.

Qo'llanilish sohalariShaxsiy kompyuterlar, veb-serverlar, bulutli infratuzilma, ta'lim muassasalari.

Afzalliklari

Juda katta jamoat va yordam manbalari
Oson o'rnatish va sozlash
Katta dasturlar kutubxonasi

Kamchiliklari

Ba'zi tizim resurslarini ko'proq iste'mol qiladi
Ba'zi foydalanuvchilar Canonical'ning ba'zi qarorlariga (masalan, reklama elementlari) tanqidiy qaraydi

Debian

Eng barqaror

Ko'plab boshqa distributivlarning (jumladan Ubuntu'ning) asosini tashkil etuvchi, juda qadimiy va ishonchli distributiv.

Kimlar uchun mosBarqarorlik va ishonchlilikni har narsadan ustun qo'yadigan tajribali foydalanuvchilar va server administratorlari.

Qo'llanilish sohalariServerlar, korporativ infratuzilma, boshqa distributivlar uchun asos sifatida.

Afzalliklari

Juda yuqori barqarorlik
Katta va ishonchli dasturlar arxivi
Bepul va to'liq ochiq kodli

Kamchiliklari

Dasturlar versiyasi ba'zan eskiroq bo'ladi
Yangi boshlovchi uchun sozlash biroz murakkabroq

Linux Mint

Yangi boshlovchilar uchun

Ubuntu asosida qurilgan, Windows foydalanuvchilariga tanish va qulay interfeys taqdim etadigan distributiv.

Kimlar uchun mosWindows'dan Linuxga o'tmoqchi bo'lgan yangi foydalanuvchilar.

Qo'llanilish sohalariUy va ish kompyuterlari, ta'lim.

Afzalliklari

Windows'ga o'xshash, tanish interfeys
Oldindan ko'plab kerakli dasturlar o'rnatilgan
Yengil va tez ishlaydi

Kamchiliklari

Yangi texnologiyalar Ubuntu'ga qaraganda kechroq keladi

Fedora

Eng zamonaviy

Red Hat kompaniyasi qo'llab-quvvatlaydigan, eng so'nggi texnologiya va dasturlarni birinchilardan bo'lib taqdim etadigan distributiv.

Kimlar uchun mosEng yangi dasturiy imkoniyatlarni sinab ko'rishni yoqtiradigan dasturchilar.

Qo'llanilish sohalariDasturiy ta'minot ishlab chiqish, test muhitlari.

Afzalliklari

Eng so'nggi dasturlar va texnologiyalar
Xavfsizlikka katta e'tibor
Yirik kompaniya (Red Hat) qo'llab-quvvatlashi

Kamchiliklari

Yangilanishlar tez-tez chiqadi, bu ba'zan beqarorlikka olib kelishi mumkin
Qo'llab-quvvatlash muddati Ubuntu'ga qaraganda qisqaroq

Arch Linux

Tajribali foydalanuvchilar uchun

Foydalanuvchiga tizimni noldan, o'zi xohlagan har bir qismini qo'lda qurish imkonini beruvchi, juda moslashuvchan distributiv.

Kimlar uchun mosTizimning ichki ishlashini chuqur tushunishni istagan, tajribali foydalanuvchilar.

Qo'llanilish sohalariShaxsiy sozlangan ish stollari, o'quv maqsadlari.

Afzalliklari

Cheksiz moslashtirish imkoniyati
Eng so'nggi dastur versiyalari doimiy yangilanadi
A'lo darajadagi rasmiy hujjatlar (wiki)

Kamchiliklari

O'rnatish jarayoni qo'lda va murakkab
Yangi boshlovchilar uchun mos emas

Manjaro

Arch, lekin qulay

Arch Linux asosida qurilgan, lekin oson o'rnatish va tayyor grafik interfeys bilan taqdim etiladigan distributiv.

Kimlar uchun mosArch Linuxning imkoniyatlarini xohlaydigan, lekin murakkab o'rnatishdan qochmoqchi bo'lgan foydalanuvchilar.

Qo'llanilish sohalariShaxsiy kompyuterlar, dasturlash muhiti.

Afzalliklari

Oson o'rnatish, Arch'ning kuchiga ega
Chiroyli, tayyor grafik interfeys
Doimiy yangilanadigan dasturlar

Kamchiliklari

Ba'zan yangilanishlardan keyin kichik texnik muammolar chiqishi mumkin

Kali Linux

Kiberxavfsizlik

Maxsus kiberxavfsizlik, tarmoq testlari va "penetratsion testlash" (xavfsizlikni tekshirish) uchun mo'ljallangan, tayyor xavfsizlik vositalari bilan jihozlangan distributiv.

Kimlar uchun mosKiberxavfsizlik mutaxassislari, "etik xakerlar", xavfsizlik bo'yicha ta'lim oluvchilar.

Qo'llanilish sohalariXavfsizlik auditi, tarmoqlarni tekshirish, raqamli kriminalistika.

Afzalliklari

Yuzlab tayyor xavfsizlik vositalari oldindan o'rnatilgan
Xavfsizlik sohasida keng tan olingan

Kamchiliklari

Kundalik oddiy foydalanish uchun mo'ljallanmagan
Noto'g'ri qo'llarda noqonuniy maqsadlarda ishlatilishi mumkin, shuning uchun mas'uliyatli foydalanish talab qiladi

Parrot OS

Kiberxavfsizlik

Kali Linuxga o'xshash maqsadga ega, ammo kundalik foydalanish uchun ham qulayroq bo'lgan xavfsizlik yo'naltirilgan distributiv.

Kimlar uchun mosXavfsizlik mutaxassislari va shu bilan birga kundalik kompyuter sifatida ham foydalanmoqchi bo'lganlar.

Qo'llanilish sohalariXavfsizlik testlari, maxfiylikka yo'naltirilgan ish faoliyati.

Afzalliklari

Xavfsizlik vositalari + kundalik foydalanish qulayligi
Yengil, kam resurs talab qiladi

Kamchiliklari

Kali kabi keng tanilmagan
Jamoat (community) hajmi kichikroq

CentOS

Korporativ

Red Hat Enterprise Linux (RHEL)'ga asoslangan, korporativ serverlar uchun mashhur bo'lgan bepul distributiv (hozirda "CentOS Stream" shaklida davom etmoqda).

Kimlar uchun mosServer administratorlari, korporativ IT bo'limlari.

Qo'llanilish sohalariKorporativ serverlar, web-hosting kompaniyalari.

Afzalliklari

RHEL bilan mos kelish
Yuqori barqarorlik

Kamchiliklari

Loyiha yo'nalishi so'nggi yillarda o'zgargani ko'plab foydalanuvchilarni Rocky Linux yoki AlmaLinux'ga o'tishga majbur qildi

Rocky Linux

Korporativ

CentOS'ning o'rnini bosish maqsadida yaratilgan, RHEL bilan to'liq mos keluvchi bepul distributiv.

Kimlar uchun mosAvvalgi CentOS foydalanuvchilari, korporativ server administratorlari.

Qo'llanilish sohalariKorporativ serverlar, ma'lumotlar markazlari.

Afzalliklari

RHEL bilan to'liq moslik
Bepul va uzoq muddatli qo'llab-quvvatlash

Kamchiliklari

Nisbatan yosh loyiha, jamoat hali ham o'sib bormoqda

AlmaLinux

Korporativ

Rocky Linux singari, CentOS'ning o'rnini bosuvchi, RHEL bilan mos, bepul korporativ distributiv.

Kimlar uchun mosKorporativ server administratorlari, hosting kompaniyalari.

Qo'llanilish sohalariWeb-hosting, korporativ infratuzilma.

Afzalliklari

RHEL bilan moslik
Faol rivojlanayotgan jamoat qo'llab-quvvatlashi

Kamchiliklari

Rocky Linux bilan deyarli bir xil, tanlov ko'proq shaxsiy afzallikka bog'liq

openSUSE

Universal

Germaniyalik SUSE kompaniyasi tomonidan qo'llab-quvvatlanadigan, kuchli sozlash vositalariga ega distributiv.

Kimlar uchun mosHam oddiy foydalanuvchilar, ham server administratorlari.

Qo'llanilish sohalariShaxsiy kompyuterlar, korporativ serverlar.

Afzalliklari

Kuchli grafik sozlash vositasi (YaST)
Ikkita versiya: barqaror (Leap) va doimiy yangilanadigan (Tumbleweed)

Kamchiliklari

Ubuntu'ga qaraganda kamroq mashhur, jamoat yordami nisbatan kamroq

Pop!_OS

Ishlab chiqaruvchilar uchun

System76 kompaniyasi tomonidan Ubuntu asosida yaratilgan, dasturchilar va video karta (GPU) talab qiluvchi ishlar uchun optimallashtirilgan distributiv.

Kimlar uchun mosDasturchilar, sun'iy intellekt/machine learning bilan shug'ullanuvchilar, o'yinchilar.

Qo'llanilish sohalariDasturiy ta'minot ishlab chiqish, video karta talab qiladigan hisoblashlar.

Afzalliklari

Video karta drayverlarini oson o'rnatish
Zamonaviy va chiroyli interfeys
Dasturchilar uchun qulay tayyor muhit

Kamchiliklari

Ba'zi noyob dizayn qarorlari (masalan, oynalarni joylashtirish tizimi) hammaga yoqmasligi mumkin

Zorin OS

Yangi boshlovchilar uchun

Windows va macOS'dan o'tuvchilar uchun maxsus mo'ljallangan, ularning interfeysiga juda o'xshash ko'rinishga ega distributiv.

Kimlar uchun mosWindows yoki macOS'dan Linuxga birinchi marta o'tayotgan foydalanuvchilar.

Qo'llanilish sohalariUy va ofis kompyuterlari.

Afzalliklari

Windows'ga juda o'xshash interfeys, o'tish oson
Chiroyli va zamonaviy dizayn

Kamchiliklari

Eng ko'p imkoniyatlar pullik "Pro" versiyada mavjud

Yangi boshlovchilar uchun qaysi distributivni tanlash kerak?

Agar siz Linuxni birinchi marta sinab ko'rmoqchi bo'lsangiz, tanlov haddan tashqari ko'pligi qo'rqinchli tuyulishi mumkin. Quyida eng ishonchli va sinovdan o'tgan variantlar keltirilgan:

Linux Mint — agar siz avval Windows ishlatgan bo'lsangiz, eng qulay tanlov. Interfeysi tanish, deyarli barcha kerakli dasturlar oldindan o'rnatilgan va texnik bilim talab qilmaydi.

Zorin OS — Windows yoki macOS'ga o'xshash ko'rinishni xohlaydiganlar uchun, ayniqsa dizaynga e'tibor beruvchilar uchun juda mos.

Ubuntu — internetdagi eng ko'p ma'lumot va yordam mavjud bo'lgan distributiv. Muammoga duch kelganingizda javob topish deyarli har doim oson.

Pop!_OS — agar siz dasturlash, sun'iy intellekt yoki video karta talab qiladigan ishlar bilan shug'ullanmoqchi bo'lsangiz, ayniqsa tavsiya etiladi.

Bu tavsiyalarning sababi oddiy: ular barchasi oson o'rnatiladi, tayyor grafik interfeysga ega va katta jamoat yordamiga ega — ya'ni muammo yuzaga kelganda, deyarli har doim boshqa birov xuddi shu muammoni internetda muhokama qilgan va yechimini yozib qoldirgan bo'ladi. Arch Linux yoki Kali Linux kabi distributivlarni esa Linuxning asosiy tamoyillarini o'rgangandan so'ng, keyingi bosqichda sinab ko'rish tavsiya etiladi.

Xulosa

Linux — bu shunchaki "dasturchilar uchun murakkab tizim" emas, balki zamonaviy raqamli dunyoning yashirin poydevori. U sizning telefoningizda, internetdagi deyarli har bir veb-saytda, dunyodagi eng kuchli superkompyuterlarda va uy Wi-Fi routeringizda ishlab turibdi — buni siz bilmasangiz ham.

Ochiq kodli tabiati tufayli Linux o'nlab yillar davomida minglab dasturchilar mehnati bilan takomillashib kelmoqda va bugungi kunda u xavfsizlik, barqarorlik va bepullik jihatidan ko'plab yopiq tizimlardan ustun turadi. Distributivlarning xilma-xilligi esa har bir foydalanuvchi — oddiy uy foydalanuvchisidan tortib, kiberxavfsizlik mutaxassisigacha — o'ziga mos variantni topa olishini ta'minlaydi.

Agar siz Linux dunyosiga birinchi qadamni qo'ymoqchi bo'lsangiz, qo'rqmang: Linux Mint yoki Zorin OS kabi distributivlar bilan boshlash — bu deyarli hech qanday xavf-xatarsiz, qiziqarli va bilim beruvchi tajriba bo'ladi.